Woorden waarvan je niet wist dat je ze miste…
Taal… hoe ouder ik word, hoe meer ik ontdek hoe leuk ik taal eigenlijk vind. Ooit, toen ik scholier was ( nu ik oma ben, mag ik woorden als ooit gebruiken), koos ik een vakkenpakket met overwegend exacte vakken. Cijfers waren duidelijk. Formules waren, wanneer je ze eenmaal onder de knie had, veilig en leidden altijd tot het goede antwoord. Taal bleef maar veranderen, er waren op iedere taalregel wel weer uitzonderingen te bedenken en waarom zou ik meerdere talen willen spreken? Verder dan Zeeland gingen onze vakanties toch nooit.
Dat ik toen ook al van lezen en schrijven hield, koppelde ik nooit aan talige schoolvakken. Sterker nog, de enige periode in mijn leven waarin ik niet tot nauwelijks las, is de tijd geweest dat ik verplichte boekenlijsten door moest worstelen.
Inmiddels zijn we meer dan een half leven verder en heb ik door dat taal fantastisch is. Taal is cultuur. Taal is creativiteit. Dat taal steeds verandert vind ik nu juist een van de mooiste aspecten eraan. Ik kan enorm genieten van spitsvondig gevonden woordgrappen. Ik vind het fantastisch hoe je A kunt zeggen en daarmee duidelijk kunt maken dat je B bedoelt.
Het Nederlands is een taal met veel woorden. Iemand die er veel verstand van heeft, vertelde me ooit dat een Nederlandse romanvertaling vaak uit zo’n 20% meer woorden bestaat, dan het Engelstalige origineel. Toch kom ik zo af en toe woorden tegen die nog niet bestonden. Woorden waarvan je niet wist dat je ze miste, totdat iemand er een woord voor bedacht.
Een prachtig voorbeeld staat in dit fantastische boek van Toon Tellegen. Op een ochtend ontdekt Giraf dat hij zijn nek kwijt is. Hij schaamt zich kapot, want wat is een giraf zonder nek? Die schaamte wordt nog erger als hij ontdekt dat andere dieren juist wél een nek hebben. Zoals de bladluis, die zich juist te pletter schaamt vanwege zijn nieuwe nek.
Als giraf bekent dat hij ook gevoelens van schaamte ervaart, is de bladluis niet mals:
‘Allemaal schijnschaamte,’ zei de bladluis. ‘Jullie weten niet wat echte schaamte is. Jullie schaamte is flauwekul. Alleen maar gemakzucht. Vlug even schamen, denken jullie, en dan weer tevreden zijn met jezelf.’
Werkelijk prachtig gevonden: schijnschaamte. Laten we dit woord omarmen. Ik kan me zomaar voorstellen dat journalisten dit woord uitstekend kunnen gebruiken bij het beschrijven van het gedrag van bepaalde politici. Of dat het de houding van een milieuvervuilend bedrijf dat op zijn vingers getikt wordt (áls het tenminste eens een keer op zijn vingers getikt wordt) prachtig weer kan geven. Of dat het precies beschrijft wat er aan de hand is wanneer een veroordeelde zijn straf probeert te verlichten en zich in allerlei ongemeende excuses wringt.
Een ander woord dat ik ook een geweldige vondst vind, is het woord metjezelfschap, bedacht door één van de klokhuisschrijvers en briljant uitgelegd door een drietal zingende cowboys.
Toen ik dankzij social media hierop stuitte, kwam ik erachter dat ik dit woord gemist heb. Ik ben namelijk dol op metjezelfschapstijd. Ik vind het heerlijk om alleen te zijn, dat zijn de gouden momenten van de week. Ik heb ze ook hard nodig om me staande te houden in de maatschappij. Wanneer ik meerdere dagen constant mensen om me heen heb, en dankzij mijn werk en gezin is dat nogal eens het geval, word ik kribbig. Ik ben dol op mijn familie, ik zou niet zonder kunnen, en ik heb het geluk dat ik op een fijne werkplek werk met leuke en inspirerende mensen om me heen. Maar ik houd ook erg van alleen zijn. En ik heb die momenten nodig om op te laden.
Ik heb meerdere keren gemerkt dat mensen alleen zijn en eenzaam zijn nogal eens met elkaar verwarren. Pas was ik een halve zondag alleen thuis en toen belde mijn zus. ‘Ben je alleen?’ vroeg ze met een stem waar de bezorgdheid vanaf spatte. ‘Op zondag? Vind je dat wel oké?’
Nou en of ik dat oké vond! Ik hing onderuitgezakt op de bank, in mijn verschoten huispak, met een goed boek op schoot. Zomaar overdag! Geen verplichtingen. Geen sociale conventies. Geen onderbrekingen (behalve dan die bellende zus). Ik had de tijd van mijn leven.
Ik denk dat het helpt om een woord te hebben voor het fenomeen dat vrijwillig alleen zijn is. Een tegenhanger van eenzaam zijn. Want eenzaamheid is zorgelijk. Maar alleen zijn omdat je daar juist van geniet en energie van krijgt, is het tegenovergestelde. Wanneer je kunt zeggen: ‘ik pak even wat metjezelfschapstijd’ voorkom je een hoop ongewenste speculaties. Wanneer er een woord voor is, wordt het iets grijpbaars. Het haalt een stuk negatieve lading weg van het alleen zijn.
Metjezelfschap. Wat een heerlijk woord. Blij dat het bestaat.
Voor welk fenomeen mis jij een woord?
Dit bericht kan affiliatelinks bevatten.
